Boerenerven veranderen door verlies functie van boerderij, blijkt uit onderzoek

Een stampvolle zaal in dorpshuis Sint Janskamp, toen Jacqueline Muffels (tuin- en landschapsarchitect) maandag de uitkomsten van het ervenonderzoek aan de bewoners presenteerde. Robert de Pater (adviseur bij Landschap Overijssel) schetste de waarden van een groen erf voor natuur en landschap en gaf aan dat bewoners gesubsidieerd plantmateriaal kunnen aanvragen bij het programma Boomdeeldagen.

Begin zestiger jaren van de vorige eeuw waren de boerenerven nog vrij klein en met veel groene elementen: houtwallen langs de erfgrenzen, hoge knotlindes voor het huis, een grote boomgaard, een moestuin, een notenboom naast het stookhok tegen de vliegen, een rij iepen, essen of wilgen voor geriefhout en een geschoren meidoornhaag langs de weg. De siertuin bleef veelal beperkt tot een randje langs het pad voor het huis.

Na de ruilverkaveling eind jaren zestig kwamen er eerst meer schuren op het erf en vervolgens een grote ligboxenstal en steeds meer verharding, waarvoor vele groenelementen op en om het erf zouden sneuvelen. Maar in deze en volgende jaren zouden ook steeds meer boeren er mee stoppen en sindsdien wordt er op menige boerderij alleen nog gewoond. Daarmee veranderde ook de inrichting van het erf. Er komen nu gazons, perken met bloemen en (vaak niet-streekeigen) sierbomen en -struiken. En er wordt meer ruimte op het erf ingericht voor de auto, zitjes, trampoline en deregelijke.

Het boerenerf vormde altijd een belangrijk onderdeel van het lokale landschap en gaf daaraan mede haar eigenheid. Tevens was het boerenerf belangrijk voor de ecologische diversiteit aan planten, vogels, bijen, insecten, salamanders en zoogdieren. Het is geheel begrijpelijk dat de nieuwe bewoners het erf afstemmen op hun hedendaagse behoeften, maar het is jammer als dit leidt tot verlies van de eigenheid van het landschap en de lokale ecologie.

Dit onderzoek laat zien wat de karakteristieke kenmerken van het boerenerf in onze regio waren voordat de schaalvergroting en mechanisering die erven ‘versteende’, zodat bewoners daar rekening mee kunnen houden als ze hun erf inrichten of aanpassen. Ook geeft het rapport inzicht in wat de streekeigen bomen en struiken zijn en geeft het tips hoe het erf met historisch besef en natuurvriendelijk in te richten.

Het volledige rapport en diverse bijlagen zijn te downloaden van de website van de Boerderijenstichting Land van Vollenhove: www.boerderijenlandvollenhove.nl (zie de pagina Nieuws) of stuur een email naar contact@boerderijenlandvollenhove.nl.