Dodenherdenking in Vollenhove: ‘Hoe kijken wij naar de ander?’

“Oorlog is geen geschiedenis, maar een levende actualiteit”, zegt wethouder Trijn Jongman in de Grote kerk van Vollenhove. Ze spreekt daar over oorlogsherinneringen tijdens de herdenkingsbijeenkomst vanwege Dodenherdenking.

Vlak daarvoor is er op de begraafplaats stilgestaan bij hen die vielen. Niet alleen gesneuvelde soldaten, maar ook bij het graf van twee inwoners van Vollenhove. Bij Evert Spit, die omkwam toen de bezetters Nederland binnenvielen. En bij Niesje Edelenbos, die op 11-jarige leeftijd dodelijk werd getroffen bij de bevrijding van Nederland.

“We herdenking, omdat we weigeren te accepteren dat deze levens er niet meer toe doen”, zegt dominee Wouter Bos in de kerk. “Herdenken gaat ook over hoe wij vandaag kijken naar anderen.”

Hij legt dat uit aan de hand van psalm 139, die gaat over hoe God mensen kent en ziet. “Als iedereen gezien en gekend wordt, wat betekent dat voor hoe wij kijken naar de ander? Herdenken ontroert ons niet alleen, maar bevraagt ons ook.”

Jongman vertelt het verhaal van haar schoonvader, Herman Jongman. Hij werd in Duitsland verplicht tewerkgesteld en als overlever moest hij, na alle ontberingen, lopend terug naar Vollenhove.

“Hij had vreselijke dingen meegemaakt, waar hij weinig over sprak”, vertelt Jongman. “Herdenken deed hij in kleine dingen: de tv mocht nooit op een Duitse zender.”

Ook vertelt ze over de rol van vrouwen in het Venose verzet. Duitsers hadden immers minder argwaan bij vrouwen dan bij mannen. “Zo konden ze een cruciale rol spelen in de logistiek.”

Dat er nu op veel plaatsen weer oorlog is, zet het herdenken in een ander perspectief. Dat beaamt ook de predikant. “Oorlog begint vaak daar waar de ander niet meer als mens wordt gezien.”